Ciekawostki

CIEKAWOSTKI




ZIELONY KOLOR BANKNOTÓW

Właściwie dokładnie nie wiadomo dlaczego akurat zielony kolor został umieszczony na banknotach. Wiadomo natomiast że od najstarszych banknotów Demand Notes, ze względu na intensywny zielony kolor rewersu dolary nazywane były "greenbacks" (zielony tył). Przypuszcza się że początkowo kolor zielony umieszczono na banknotach w celu zabezpieczenia przed fałszerstwami poprzez robienie zdjęć i rozprowadzanie tych zdjęć jako pieniędzy. Pierwsze aparaty robiły zdjęcia czarno-białe więc niemożliwe byłoby użycie ich jako podróbek. Po zmianie wielkości rozmiarów pieniądza w 1929 roku nadal kontynuowano druk w kolorze zielonym ponieważ drukarnia posiadała ogromne zapasy pigmentu oraz starano się utrzymać jednolitość. Ponadto kolor ten był relatywnie wytrzymały na rozmaite fizyko-chemiczne procesy z którymi banknoty miały lub mogły mieć styczność. Ostatecznie kolor zielony był również psychologicznie pozytywnie identyfikowany z silnym i stabilnym rządem.

TRWAŁOŚĆ I ŻYWOTNOŚĆ BANKNOTÓW

Przeciętny okres czasu żywotności banknotów (pozostawania banknotów w obiegu) zależy od ich nominałów:

  • 1 USD - ok. 42 miesiące
  • 5 USD - ok. 16 miesięcy
  • 10 USD - ok. 18 miesięcy
  • 20 USD - ok. 24 miesiące
  • 50 USD - ok. 55 miesięcy
  • 100 USD - ok. 89 miesięcy
Trwałość (wytrzymałość) banknotów szacowana jest na 4000 podwójnych zgięć zanim banknot ulegnie przedarciu.





WAGA BANKNOTU

Przeciętna waga banknotu, niezależnie od nominału wynosi 1 gram.

NAJWYŻSZY NOMINAŁ

Największym w historii USA nominałem banknotu był Gold Certificate z serii 1934 o nominale 100.000 USD. Banknoty te były drukowane przez bardzo krótki okres czasu bo od 18 grudnia 1934 roku do 9 stycznia 1935 roku i znajdowały się jedynie w wewnętrznym użyciu pomiędzy bankami Federal Reserve Banks. Żadna firma ani osoba prywatna nie mogła legalnie posiadać takiego banknotu. Banknoty te ułatwiały wymianę pieniedzy mające pokrycie w złotych monetach bulionowych.

WIZERUNKI NA BANKNOTACH

Sekretarz Skarbu jest osobą odpowiedzialną za wybór projektu i za to jaka postać znajdzie się na banknotach. Portrety i wizerunki obecnych osób zostały przyjęte w 1929 roku kiedy to ustanowiono mniejszy rozmiar banknotów (obowiązujący do dzisiaj). Przed rokiem 1929 Sekretarz Skarbu zwoływał specjalny komitet który dokonywał wyboru projektu. Zostało ustalone że prezydenci Stanów Zjednoczonych są najbardziej rozpoznawalnymi osobami wśród narodu amerykańskiego i to oni powinni znaleźć się na banknotach. Zgodzono się jednak na trzy wyjątki:

  • na banknocie 10 USD umieszczono Alexandra Hamiltona - pierwszego Sekretarza Skarbu

  • na banknocie 100 USD umieszczono Benjamina Franklina - jednego z sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości

  • na banknocie 10.000 USD umieszczono Salmona Portlanda Chase'a - Sekretarza Skarbu w okresie wojny secesyjnej i za prezydentury Lincolna

Są to osoby popularne i również bardzo rozpoznawalne w społeczeństwie. W dokumentach Departamentu Skarbu nie ma niestety informacji dlaczego akurat te a nie inne osoby (równie znane lub o podobnych zasługach) zostały wybrane do umieszczenia na banknotach. Zgodnie z prawem tylko portrety zmarłych osób mogą być umieszczane na banknotach.

ZNAK $

Pochodzenie znaku $ nie jest jednoznaczne niemniej jednak istnieje najszerzej akceptowana wersja tego wyjaśnienia. Symbol ten jest najprawdopodobniej wynikiem ewolucji powstałej w niezależnie różnych miejscach Hiszpanii lub Meksyku dla oznaczenia P (pesos), piastrów lub "piece of eight" hiszpańskiego dolara. Wersja ta głosi że litera S zaczeła być nadpisywana na literze P dając w rezultacie symbol zbliżony do $. Warto również wspomnieć że dolar hiszpański był oficjalną monetą płatniczą w ówczesnej Ameryce która jednocześnie stanowiła bazę do powstania dolara amerykańskiego w 1857 roku.

Inna teoria głosi że znak $ jest po prostu symbolem z awersu hiszpańskiego dolara tzn. kolumny i okalających jej pasów.





BANKNOTY - CELEBRITIY NOTES

Celebrity notes są to oryginalne banknoty USA na które prywatne osoby lub przedsiębiorcy nanieśli portrety znanych realnych postaci np gwiazd filmowych lub fikcyjnych postaci z np bajek jak Święty Mikołaj. Jest to robione najczęściej w celach reklamowych lub promocyjnych. Nowe portrety na banknotach są naniesione za pomocą kleju który można łatwo odlepić. Zgodnie z amerykańskim, prawem jakiekolwiek nanoszenie i zmiana oryginalnych banknotów jest dopuszczalna jedynie jeżeli zmiany te mogą zostać usunięte bez uszkodzenia oryginalnego banknotu.



Czasem można też spotkać banknoty przypominające lub wzorujace się na prawdziwych dolarach które jednak nie są wykonane na bazie oryginalnych amerykańskich dolarów. Takie banknoty spotkac możemy np w Disneylandach.

BANKNOTY - 3$

Amerykańska wytwórnia papierów wartościowych Bureau of Engraving and Printing (BEP) nigdy nie drukowała banknotów trzydolarowych. Niemniej jednak na początku dziewiętnastego wieku banki operowały banknotami o wartości 3$. Nie były to banknoty rządowe a jedynie banknoty prywatnych banków.

WIELKA PIECZĘĆ - THE GREAT SEAL

Przednia strona Wielkiej Pieczęci po raz pierwszy pojawiła się na rewersie banknotów dwudziestodolarowych Gold Certificate z serii 1905. W roku 1935 zarówno przednia jak i tylna strona Wielkiej Pieczęci pojawiła się na jednodolarówkach Silver Certificate.

Na pierwszym kongresie kontynentalnym w roku 1776 ustanowiono po raz pierwszy wizerunek Wielkiej Pieczęci. Przez następne lata wiele osób i komisji pracowało nad zmianami wyglądu pieczęci która ostatecznie uzyskała swój finalny wizerunek w roku 1782. Departament Stanu jest oficjalnym strażnikiem pieczęci. Opis i wyjaśnienie awersu i rewersu pieczęci pochodzi z fragmentu broszury Departamentu Stanu (wrzesień 1996):

Awers: dominujacym motywem jest amerykański Bielik trzymający tarczę. Na tarczy znajduje się 13 czerwonych i białych pasów reprezentujace pierwsze 13 stanów. Ponad pasami znajduje się niebieska belka która jednoczy 13 stanów i reprezentuje Kongres. Napis "E Pluribus Unum" (Jedno uczynione z wielu) nawiązuje do tej unii. Bielik trzyma w szponach gałązkę oliwną (symbol pokoju) i 13 strzał (sybol wojny) - potęgę która jest przypisana Kongresowi. Nad głową Bielika znajduje się konstelacja 13 gwiazd oznaczająca nowe państwo zajmujace w świecie swe miejsce i rangę wśród innych suwerennych państw.

Rewers: W centralnym miejscu znajduje się piramida oznaczająca siłę i czas trwania. Oko nad piramidą i motto "Annuit Coeptis" (On[Bóg] wspomaga nasze działania) nawiązauja do wielu interwencji Opatrzności Bożej nad Ameryką. U podstawy piramidy wpisana jest rzymskimi cyframi data 1776 a poniżej piramidę okala napis "Novus Ordum Seclorum" (Nowy porządek wieków). Symbole te oznaczają oznaczają rok podpisania Deklaracji Niepodległości i nową erę amerykańską w 1776 roku.

EDYCJE WOJENNE DOLARÓW

Podczas II wojny światowej W latach 1942 - 1944 wydano specjalne banknoty Silver Certificates i Federal Reserve Notes z brązowymi pieczęciami i czarnym nadrukiem HAWAII które były w użyciu wyłącznie na terytorium Hawajów. Zobacz więcej na banknoty Hawaje - edycja Federal Reserve Notes i banknoty Hawaje - edycja Silver Certificates.

Analogicznie jak powyżej wydano serię banknotów Silver Certificates do użycia przez amerykańskie wojska podczas inwazji w północnej Afryce w 1942 roku. Banknoty te były odznaczały się żółtym kolorem Pieczęci Skarbnika. Zobacz więcej na banknoty północna Afryka - edycja Silver Certificates.

Oprócz powyższych edycji amerykańska wytwórnia papierów wartościowych (BEP) Bureau of Engraving and Printing produkowała lub nadzorowała produkcję specjalnych banknotów (Allied Military Currency) na potrzeby armii amerykańskiej stacjonującej w Niemczech, Austrii, Japonii, Francji i we Włoszech podczas wojny a także po wojnie.

  

  

PORTRETY KOBIET NA BANKNOTACH

Chociaż na wielu różnych wcześniejszych wydaniach banknotów używanych w Ameryce (przed dolarem amerykańskim) znajdują się zasłużone kobiety to na dolarze amerykańskim jest tylko jedna kobieta. Martha Washington - żona prezydenta Georga Washingtona jest jedyną kobietą umieszczoną na dolarze. Jej wizerunek znajduje się na przodzie banknotu jednodolarowego Silver Certificate serii 1886 i 1891 oraz na odwrocie banknotu jednodolarowego Silver Certificate serii 1896.

  

REWERS BANKNOTU 2USD

Z okazji 200-lecia Stanów Zjednoczonych wydano banknot Federal Reserve Note o nominale 2USD, seria 1976. W przeciwieństwie do poprzednich banknotów dwudolarowych United States Note banknot ten posiada na rewersie wizerunek obrazu Jonhna Trumbulla "Podpisanie Deklaracji Niepodległości". Ciekawostką jest fakt że na oryginalnym obrazie znajduje się 56 osób podczas gdy na banknocie tylko 47. Ze względu na małą ilość miejsca na banknocie nie zmieścił się cały obraz i dlatego uchwycono tylko 47 osób.

REWERS BANKNOTU 5USD

Na rewersie banknotu pięciodolarowego znajduje się budynek Mauzoleum Lincolna. Osoby spostrzegawcze zauważą że nad gzymsem budynku znajdują się nazwy 26 stanów.

REWERS BANKNOTU 10USD

Na rewersie banknotu dziesięciodolarowego wydanego pomiędzy rokiem 1928 a 1996 znajduje się budynek Skarbca oraz fragment ulicy z samochodem na przodzie. Ponieważ amerykańskie prawo zabrania umieszczania na banknotach nazw handlowych lub produktów samochód ten nie jest jakiejś konkretnej marki (np. popularny w tym czasie Ford T) lecz jest to auto utworzone z kilku rodzajów ówczesnych samochodów. W 1927 roku rytownik Louis Schofield utworzył w tym celu specjalny model samochodu którego wizerunek przeniósł następnie na banknot.

REWERS BANKNOTU 100USD

Na rewersie banknotu studolarowego znajduje się budynek Independence Hall w Filadelfii. Tuż przy budynku stoi mężczyzna i kobieta ale nie widać dokładnie czy obejmują się. Trzecia osoba stoi w pewnym oddaleniu od ratusza i spogląda na budynek. Wskazówki zegara w ratuszu ustawione sa dokładnie na godzinę 4.10 ale nie ma nigdzie zapisków dlaczego akurat ta godzina została wybrana i przedstawiona.

BANKI FEDERALNE - (FED) FEDERAL RESERVE SYSTEM

System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych zwany również bankiem centralnym Stanów Zjednoczonych został utworzony 23 grudnia 1913 roku na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej. System składa się z centralnej niezależnej rządowej agencji w Waszyngtonie i 12 regionalnych oddziałów obejmujących zasięgiem całe Stany Zjednoczone. FED emituje współczesne banknoty dolarowe Stanów Zjednoczonych.

Dystrykty zasięgu przypadające na poszczególne oddziały banku:

Każdy z tych 12 banków ma własne oznaczenie literowe które znajduje się na wszystkich banknotach:

  1. Boston - litera A
  2. New York - litera B
  3. Philadelphia - litera C
  4. Cleveland - litera D
  5. Richmond - litera E
  6. Atlanta - litera F
  7. Chicago - litera G
  8. St Louis - litera H
  9. Minneapolis - litera I
  10. Kansas City - litera J
  11. Dallas - litera K
  12. San Francisco - litera L

KOSZT PRODUKCJI MONET

Mennica amerykańska podała w raporcie z roku 2011 koszt produkcji monet jak niżej:

Penny - 1 cent

Nickel - 5 centów

Dime – 10 centów

Quarter – 25 centów

$1 Coin – 1 USD

2,41 centa

11,18 centów

5,65 centów

11,14 centów

18,03 centa

KOSZT PRODUKCJI BANKNOTÓW

W roku 2010 koszt wyprodukowania pojedyńczego banknotu w porównaniu z rokiem 2008 wzrósł o prawie 50%. W 2008 roku wynosił on 6,4 centa podczas gdy w 2010 roku było to 9,6 centa. Papier produkowany jest przez firmę Crane & Company z Massachusetts. Jak podaje instytucja kontrolna Kongresu GAO (U.S. Government Accountability Office) na koszt produkcji papierowych dolarów wpływają w znacznym stopniu ceny surowców tj bawełny 75% i lnu 25%, nie przekraczają one jednak 50% kosztow wytworzenia banknotów. Ta sama instytucja nawołuje do zastąpienia papierowych banknotów jednodolarowych przez monety o tym samym nominale argumentując że monety są bardziej wytrzymałe i nie trzeba ich tak często wymieniać. Wymiana banknotow papierowych przewidywana jest na okres co 7-10 lat. Szacuje się że rząd Stanów Zjednoczonych mógłby zaoszczędzić w ten sposób około 5,5 miliarda dolarów w okresie 30 lat.

SIŁA NABYWCZA 1/2 CENTA

Pół centa to najmniejsza jednostka monetarna waluty amerykańskiej jaka została kiedykolwiek wydana. Półcentówka została wycofana z obiegu w 1857 roku. Ciekawostką jest fakt że w tym okresie dolar miał wysoką wartość i przez to sama moneta miała również bardzo wysoką wartość. Szacuje się że moneta półcentowa miała większą wartość nabywczą niż moneta 10 centowa w roku 2012. Co więcej, na rok 2014 jej wartość szacuje się na 14 centów.