Monety / Half dime

Half disme / Half dime - Pięć centów

HALF DIME lub HALF DISME to srebrna moneta o wartości pięciu centów. W pierwszym okresie (rok 1792) moneta nazywała się HALF DISME. Nazwa wzięła się stąd że system dziesiętny po francusku to "Le Disme". Ze względu na duże naleciałości języka francuskiego nazwa ta początkowo przyjęła się lecz później została zangielszczona na "DIME". W pozostałych latach 1794-1873 moneta miała juz napis HALF DIME.



Rok 1792 (Half disme)

Pierwsza amerykańska ustawa monetarna została wydana w kwietniu 1792 roku. Niektórzy uważają że ta pięciocentówka była pierwszą oficjalną monetą a inni że była jedynie próbną partią. Projektantem monety był najprawdopodobniej William Russell Birch. Na awersie została przedstawiona głowa Liberty patrząca w lewo. Pod głową umieszczono rok a wokół rantu monety napis LIB.PAR. OF SCIENCE & INDUSTRY. Na rewersie pośrodku monety znajdował się lecący orzeł, pod nim napis HALF DISME w pięcioramienną gwiazdką a wokół rantu monety napis UNI. STATES OF AMERICA. Krawędź monety była gładka. Moneta nie została wybita w żadnej oficjalnej mennicy gdyż pierwsza mennica była dopiero w budowie.
Skład monety: 82,9% srebra i 10,8% miedzi
Średnica: 17,5mm
Waga: 1,35g
Mennica: moneta nie została wybita w żadnej oficjalnej mennicy
Nakład: ???



Lata 1794-1795 (Half dime - Flowing Hair)

Moneta z 1794 roku została zaprojektowana przez Roberta Scota i jego projekt był zupełnie różny od poprzednika. Na awersie moneta miała głowę Liberty patrzącą w prawo z opadającymi delikatnie włosami. Wokół krawędzi monety po lewej stronie osiem gwiazdek a po prawej siedem, nad głową napis LIBERTY a pod głową rok. Na rewersie znajduje się orzeł siedzący na otaczających go dwóch gałązkach oliwnych. Wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA. Aż do 1829 roku monety te nie posiadały nominału wartości.
Skład monety: 89,2% srebra i 10,8% miedzi
Średnica: 16,5mm
Waga: 1,3g
Mennica: Philadelphia (brak znaku)
Nakład: 86.416 (lata 1794-1795)



Lata 1796-1805 (Half dime - Draped Bust)

W tych latach wybito dwa rodzaje monet z Liberty odzianą w szaty: lata 1796-1797 i lata 1800-1805.

Poprzednie monety z lat 1794-1795 były krytykowane za wizerunek "wychudzonego orła" i postać kobiety Liberty w "wystraszonej peruce". Następne projekty miały to zmienić. Projektantem monety jednego i drugiego rodzaju jest Robert Scott. Pierwszy rodzaj nowych monet przypada na lata 1796-1797. Moneta ta miała na awersie profil Liberty odziany w szaty i spoglądający w prawo. Włosy opadające spięte wstążką. Nad głową napis LIBERTY a pod głową rok. Z lewj strony osiem gwiazdek a z prawej siedem reprezentujące 15 stanów. Na rewersie monety znajduje się wieniec otaczający siedzącego orła. Orzeł ten jest mniejszy ale jest grubszy od poprzednika. Wokół monety napis UNITED STATES OF AMERICA. Krawędzie monety były nacinane. Z powodów problemów w mennicy i epidemii żółtej febry zaprzestano bicie monet od 1798 do 1800 roku.
Skład monety: 89,2% srebra i 10,8% miedzi
Średnica: 16,5mm
Waga: 1,3g
Mennica: Philadelphia (brak znaku)
Nakład: 10.230 (1796r), 44.527 (1797r)

Drugi rodzaj to lata 1800-1805. Moneta na aweresie miała postać kobiety Liberty rzekomo wykonaną nieco bardziej "estetycznie". Włosy tak samo spięte wstążką. Z lewej i z prawej strony umieszczono w sumie 13 gwiazdek symbolizujących stany. Od tej pory nawet gdy kolejne stany przyłączały się to te 13 gwiazdek było symbolem całości niezależnie od liczby stanów. Na rewersie przedstawiony był orzeł z rozpostartymi skrzydłami i tarczą. W szponach 13 strzał i gałązkę oliwną. W dziobie orla tasiemka z łacińskim napisem E PLURIBUS UNUM (Jedno uczynione z wielu). Nad orłem znajduje się 13 gwiazd a ponad nimi chmury nieba ułozone w łuk. Przy krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA. Krawędzie monety są nacinane.
Skład monety: 89,2% srebra i 10,8% miedzi
Średnica: 16,5mm
Waga: 1,3g
Mennica: Philadelphia (brak znaku)
Nakład: 40,000 (1800r), 27.760 (1801r), 3.060 (1802r), 37.850 (1803r), 15.600 (1805r)








Lata 1829-1837 (Half dime - Capped Bust)

W 1829 roku nowy projektant William Kneass przedstawił monetę pięciocentową. Na awersie Liberty patrzy w lewą stronę. Kręcone włosy spięte w rodzaj turbana z napisem LIBERTY. Z przodu i z tyłu głowy umiejscowione w sumie 13 gwiazdek. Na rewersie pośrodku znajduje orzeł z rozportartymi skrzydłami i tarczą na piersi. Nad głowa orła taśma z napisem E PLURIBUS UNUM. Powyżej tuż przy krawędzi napis UNITED STATES OF AMERICA. Na dole pod orłem nareszcie umieszczono wartośc monety napis 5C. Okres wydawania tej monety zbiega się praktycznie z długością urzędowania prezydenta Andrew Jacksona. Krawędź monety nacinana.
Skład monety: 89,25% srebra i 10,75% miedzi
Średnica: 15,5mm
Waga: 1,35g
Mennica: Philadelphia (brak znaku)
Nakład: 1.230.000 (1829r), 1.240.000 (1830r), 1.242.700 (1831r), 965.000 (1832r), 1.370.000 (1833r), 1.480.000 (1834r), 2.760.000 (1835r), 1.900.000 (1836r), 871.000 (1837r)







Lata 1837-1873 (Half dime - Seated Liberty)

W tych latach powstało pięć rodzajów monet z postacią siedzącej Liberty.

Pierwszy rodzaj to monety z lat 1837-1838. W tych latach monetę zaprojektowali: awers Thomas Sully i rewers Christian Gobrecht. Na awersie moneta przedstawiała odzianą w szaty i siedzącą na skale Liberty trzymającą w prawej ręce tarczę z napisem LIBERTY a w lewej kijek z czapką wolności (czapką frygijską). Pod postacią kobiety data. Na rewersie monety widac wieniec laurowy pośrodku którego jest napis HALF DIME. Przy krawędzi rewersu napis UNITED STATES OF AMERICA. W przeciwieństwie do następnych edycji monety te były w miarę proste i oszczędne w detalach. Monety posiadają krawędź nacinaną.
Skład monety: 90% srebro i 10% miedź
Średnica: 15,9mm
Waga: 1,3g
Mennica: Philadelphia (brak znaku), Nowy Orlean (znak menniczy O)
Nakład: 1.405.000 (1837r), 70.000 (1838r O)

Drugi rodzaj przypada na lata 1838-1853. Awers zaprojektował Thomas Sully a później zmodyfikował Robert Ball Hughes. Wygląd rewersu pozostał dokładnie taki sam jak poprzednio. W zasadzie jedyną zmianą było to że awersie wokół Liberty dodano 13 gwiazdek. Krawędź monety jest nacinana.
Skład monety: 90% srebro i 10% miedź
Średnica: 15,9mm
Waga: 1,3g
Mennica: Philadelphia (brak znaku), Nowy Orlean (znak menniczy O)
Nakład: 2.255.000 (1838r), 1.069.150 (1839r), 1.034.039 (1839r O), 1.344.085 (1840r), 935.000 (1840r O), 1.150.000 (1841r), 815.000 (1841r O), 815.000 (1842r), 350.000 (1842r O), 1.165.000 (1843r), 430.000 (1844r), 220.000 (1844r O), 1.564.000 (1845r), 27.000 (1846r), 1.274.000 (1847r), 668.000 (1848r), 600.000 (1848r O), 1.309.000 (1849r), 140.000 (1849r O), 955.000 (1850r), 690.000 (1850r O), 781.000 (1851r), 860.000 (1851r O), 1.000.500 (1852r), 260.000 (1852r O), 135.000 (1853r), 160.000 (1853r O)

Trzeci rodzaj został wybity w latach 1853-1855. Autorzy awersu i rewersu nie zmienili się. Moneta miała ten sam rewers natomiast jedyna zmiana na awersie to dodane groty strzał po bokach roku produkcji.
Skład monety: 90% srebro i 10% miedź
Średnica: 15,9mm
Waga: 1,2g
Mennica: Philadelphia (brak znaku), Nowy Orlean (znak menniczy O)
Nakład: 13.210.020 (1853r), 2.200.000 (1853r O), 5.740.000 (1854r), 1.560.000 (1854r O), 1.750.000 (1855r), 600.000 (1855r O)

Następny rodzaj to lata 1856-1859. W tych latach postanowiono znowu powrócić do wersji monety bez grotów strzał przy dacie na awersie. Cała reszta monety pozostała taka sama.
Skład monety: 90% srebro i 10% miedź
Średnica: 15,9mm
Waga: 1,2g
Mennica: Philadelphia (brak znaku), Nowy Orlean (znak menniczy O)
Nakład: 4.880.000 (1856r), 1.100.000 (1856r O), 7.280.000 (1857r), 1.380.000 (1857r O), 3.500.000 (1858r), 1.660.000 (1858r O), 340.000 (1859r), 560.000 (1859r O)

Wreszcie piąty rodzaj to lata 1860-1873. Po raz ostatni zmieniono awers monety, tym razem wg projektu James B. Longacre. Napis UNITED STATES OF AMERICA zastąpił 13 gwiazdek które otaczały Liberty w poprzednich wersjach. Krawędź monety jest nacinana. Na rewersie zastąpiono prosty wieniec bardziej wyszukanym złożonym z mieszanki zbóż, dębu i klonu. Pośrodku wieńca napis HALF DIME. Wprowadzona w 1873 roku kolejna ustawa monetarna zmieniła wagi monet Dime, Quarter i Half Dollar przystosowując je sytemu metrycznego. Oznaczało to automatycznie zaprzestanie produkcji monet Half Dime. Zapotrzebowanie na monety 5-centowe miało zostać zaspokojone przez produkcję monet Nickel produkowanych od 1866 roku.
Skład monety: 90% srebro i 10% miedź
Średnica: 15,9mm
Waga: 1,2g
Mennica: Philadelphia (brak znaku), San Francisco (znak menniczy S), Nowy Orlean (znak menniczy O)
Nakład: 799.000 (1860r), 1.060.000 (1860r O), 3.361.000 (1861r), 1.492.000 (1862r), 18.000 (1863r), 100.000 (1863r S), 48.000 (1864r), 90.000 (1864r S), 13.000 (1865r), 120.000 (1865r S), 10.000 (1866r), 120.000 (1866r S), 8.000 (1867r), 120.000 (1867r S), 88.600 (1868r), 280.000 (1868r S), 208.000 (1869r), 230.000 (1869r S), 535.000 (1870r), 1.873.000 (1871r), 161.000 (1871r S), 2.947.000 (1872r), 837.000 (1872r S), 712.000 (1873r), 324.000 (1873r S)