Monety / One dollar / Native American dollar

Native American dollar - jeden dolar



Lata 2000-obecne (Sacagawea)

W czerwcu 1998 roku Dollar Coin Design Advisory Committee (Komitet Doradczy Projektów Monet Dolarowych) podjął decyzję że na kolejnej monecie jednodolarowej powinna pojawić się Sacagawea. Sacagawea - Indianka z plemienia Szoszonów była tłumaczem i częściowo przewodnikiem w historycznej wyprawie Lewisa i Clarka w latach 1804-1806 z St. Louis nad zachodnie wybrzeże Pacyfiku. Mimo tego że w chwili rozpoczęcia była w 6-miesięcznej ciąży razem ze swym mężem Toussaint Charbonneau zdecydowała się na przyłączenie do ekspedycji na zachód. W czasie podróży urodziła syna Jean Baptiste. Jej doskonała znajomość nowych dla Amerykanów i Europejczyków terenów, topografii, zdolności znajdowania pożywienia, biegłej znajomości kilkunastu języków indiańskich była wręcz nieoceniona i przyczyniła się do sukcesu całej wyprawy. Sacagawea w języku szoszonów znaczy Kobieta Ptak.

Jesienią 1998 roku mennica zaprosiła do szerokiej konsultacji wyglądu monety przedstawicieli Indian, historyków, numizmatyków, artystów, członków Kongresu, Sekretarza Skarbu oraz wiele innych znanych publiczych osób. Mennica zgłosiła również projekt do społecznej konsultacji przez internet na który otrzymała olbrzymi pozytywny odzew. Ostatecznie wybrano siedem projektów - 3 awersy i 4 rewersy.





Lata 2000-2008 (Eagle)

Dolar Sacagawea znany jest również jako "złoty dolar" ze względu na swój złotawy wygląd dzięki zawartości manganu. Na awersie znajduje się oczywiście Indianka Sacagawea niosąca na plecach swego syna Jean Baptiste. Ponad głową napis LIBERTY ("Wolność"). Z lewej strony monety motto IN GOD WE TRUST ("W Bogu nasze zaufanie") a z prawej strony rok. Projektantem awersu jest Glenna Goodacre. Modelką została prawdziwa obecna Szoszonka - studentka koledżu.

Przez pierwsze osiem lat 2000-2008 na rewersie znalazł się wzbijający się orzeł projektu Thomasa D. Rogersa. Wokół orła 17 gwiazdek reprezentujące każdy ze stanów na moment rozpoczęcia ekspedycji w 1804 roku. Z lewej strony orła napis E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"). Wokół krawędzi napis UNITED STATES OF AMERICA a na dole nominał ONE DOLLAR ("Jeden dolar").
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: gładka
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 767.140.000 (2000r P), 518.916.000 (2000r D), 62.468.000 (2001r P), 70.939.500 (2001r D), 3.865.610 (2002r P), 3.732.000 (2002r D), 3.080.000 (2003r P), 3.080.000 (2003r D), 2.660.000 (2004r P), 2.660.000 (2004r D), 2.520.000 (2005r P), 2.520.000 (2005r D), 4.900.000 (2006r P), 2.800.000 (2006r D), 3.640.000 (2007r P), 3.920.000 (2007r D), 1.820.000 (2008r P), 1.820.000 (2008r D)




Rok 2009 (Spread of Three Sisters)

Na podstawie ustawy monetarnej z 20 września 2007 roku mennica wprowadziła program produkcji monet jednodolarowych The Native American 1$ Coin Program mający na celu uczczenie wkładu plemion indiańskich i rdzennych Amerykanów w historię i rozwój Stanów Zjednoczonych.

W 2009 roku mennica wprowadziła do obiegu pierwszą monetę z tej serii. Postanowiono że na awersie pozostanie Indianka Sacagawea z dzieckiem wprowadzona w 2000 roku oraz napis LIBERTY ("Wolność") i motto IN GOD WE TRUST ("W Bogu nasze zaufanie"). Usunięto z awersu rok produkcji który został przeniesiony na krawędź monety.

Jeśli chodzi o rewers to postanowiono że będzie się on zmieniał co roku. W 2009 roku rewers odnosi się do wkładu Indian i rdzennych Amerykanów w rozwój rolnictwa. Indianie mieli wysoko rozwinięte umiejętności uprawy kukurydzy, fasoli i kabaczków na długo przed Europejczykami i pierwszymi kolonistami. Dzięki nim właśnie Amerykanie zawdzięczają znajomość tych warzyw oraz rozprzestrzenienie się dalej do Europy. Tytułowe Three Sisters ("Trzy Siostry") to zwyczajowa nazwa symbiozy kukurydzy, fasoli i kabaczków sadzonych razem. Jest to opracowana i przetestowana przez Indian wysokowydajna metoda rozwoju i rośnięcia tych roślin. Sztywne łodygi kukurydzy stanowią doskonałe oparcie dla pnączy fasoli, fasola użyźnia ziemię azotem a kabaczek pokrywa ziemię uniemożliwiając rośnięcie chwastom. Udowodniono, że wydajność z sadzenia tych roślin razem jest dużo wyższa niż z sadzenia ich osobno. Również rdzennym Amerykanom zawdzięczamy znajomość zaawansowanych technik rolniczych takich jak metody irygacji, zbieranie i hodowanie dla nasion, krzyżowanie, zmiana upraw co roku i wiele innych używanych do dzisiaj. Autorem projektu rewersu jest Norman E. Nemeth.

Rewers przedstawia Indiankę sadzącą nasiona rdzennych roślin Three Sisters ("Trzy siostry") czyli kukurydzy, fasoli i kabaczków. Wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA oraz oznaczenie nominału $1.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 37.380.000 (2009r P), 33.880.000 (2009r D)



Rok 2010 (Hiawatha Belt)

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2010 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenna Goodacre.

Na rewersie umieszczono tym razem Hiawatha Belt ("Pas Hiawatha") owijający i łączący 5 strzał. Pod pasem napisy HAUDENOSAUNEE ("Konfederacja Irokezów") oraz GREAT LAW OF PEACE ("Wielkie prawo pokoju"). Nad pasem oznaczenie nominału $1 a wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA. Projektantem rewersu jest Thomas Cleveland i upamiętnia Konfederację Haudenosaunee znaną też jako Konfederację Irokezów. Hiawatha był wodzem plemienia Onondaga i razem z wodzem The Great Peacemaker zaproponował pokojowe zjednoczenie wszystkich ludów irokezkich władających tym samym lub podobnym językiem. Do konfederacji przystąpiło 5 plemion: Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga i Seneca. The Peacemaker przypieczętował traktat pomiędzy plemionami poprzez symboliczne spalenie broni pod Wielkim Drzewem Pokoju. Pas Hiawatha Belt jest widocznym zapisem utworzenia Haudenosaunee, na pasie znajduje się pięć symboli reprezentujące pięć plemion. Cztery kwadraty to plemiona Mohawk, Oneida, Cayuga i Seneca. Środkowy symbol symbolizujący serce lub Wielkie Drzewo Pokoju odnosi się do plemienia Onondaga. Wiązka pięciu strzał symbolizuje jedność Konfederacji. W późniejszym okresie do Konfederacji przystąpiło również plemię Tuscarora. Dla Amerykanów Konfederacja ta była doskonałym wzorem do tworzenia późniejszej własnej państwowości Stanów Zjednoczonych.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 32.060.000 (2010r P), 48,720.000 (2010r D)



Rok 2011 (Peace Pipe)

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2011 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenda Goodacre.

Rewers zaprojektował Richard Masters i przedstawia ręce wodza indian Supreme Sachem Ousamequin Massasoit i gubernatora Johna Carvera przekazujące sobie fajkę pokoju. W 1621 roku w Patuxet (obecnie Plymouth) spisano na piśmie pierwszy trakatat pokojowy pomiedzy szczepem Wampanoag i osadnikami z Europy. Indianie zobowiązali się do ochrony osadników przed atakami wrogich plemion i na odwrót. Traktat ten był wykorzystywany skutecznie przez obie strony i przetrwał ponad 50 lat. Na rewersie monety znajduje się również napis WAMPANOAG TREATY 1621 oraz oznaczenie nominału $1. Wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 29.400.000 (2011r P), 48.160.000 (2011r D)



Rok 2012 (Horse)

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2012 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenda Goodacre.

Na rewersie monety znajduje się profil Indianina i konia oraz w tle biegnące w galopie stado koni. Moneta poświęcona jest wielkiemu wkładowi Indian w wyznaczaniu szlaków handlowych oraz rozprzestrzenianiu się handlu, a w szczególności handlu końmi. Plemiona indiańskie posiadały doskonale rozwinięty system handlu między plemionami oraz wytyczyły mnóstwo szlaków które umożliwiały wczesnym osadnikom europejskim eksplorację interioru. Również ekspedycja Lewisa i Clarka mogła wykorzystać częściowo istniejący już szlak Indian ze wschodu na zachód. Indianie masowo wykorzystywali konie zarówno do transportu jak i handlu nimi. Dzięki temu w szybkim czasie koń stał się na zachodzie głównym środkiem transportu oraz tworzono pierwsze rancza. Wokół górnej lewej krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA a pod stadem koni oznaczenie nominału $1.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 2.800.000 (2012r P), 3.080.000 (2012r D)



Rok 2013 (Delawares Treaty)

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2013 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenda Goodacre.

Na rewersie monety znajdują się trzy zwierzęta: indyk, wilk i zółw otoczone od góry 13 gwiazdami. Zwierzęta te są symbolem plemienia Delaware a gwiazdy reprezentują kolonie (stany). Poniżej napis TREATY WITH THE DELAWARES 1778 czyli traktat podpisany z plemieniem Delawares. Funkcjonuje również nazwa Treaty of Fort Pitt gdyż traktat ten został podpisany właśnie w Fort Pitt w Pensylwani 17 września 1778. Chociaż władze Stanów Zjednoczonych zawarły wiele nieformalnych traktatów z Indianami ten traktat jako pierwszy był spisany formalnie i podpisany przez obydwie strony. Traktat pozwalał Amerykanom na podróż przez terytorium indian Delaware i ich pomoc w walce z Brytyjczykami. Amerykanie planowali atak na brytyjski fort w Detroit i pomoc Indian była w tym zakresie niezbędna. Na rewersie jest również oznaczenie nominału $1 a wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 1.820.000 (2013r P), 1.820.000 (2013r D)



Rok 2014 (Native Hospitality Ensured the Success of the Lewis and Clark Expedition)

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2014 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenda Goodacre.

Na rewersie monety znajdują się rdzenni Indianie. Mężczyzna oferujący fajkę pokoju oraz jego żona trzymająca w ręku kosz z żywnością - rybami, kukurydzą, korzeniami i dynią. W tle umieszcony został wizerunek kompasu Clarka z frgmentem tarczy o kierunku "NW".Na rewersie jest również oznaczenie nominału $1 a wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 3.080.000 (2014r P), 5.060.000 (2014r D)

Rok 2015 (Mohawk high iron workers, builders of New York City and other skylines (from 1886))

Zgodnie z tym co uzgodniono w 2009 roku awers monety w 2015 roku pozostał niezmieniony i przedstawia Indiankę Sacagaewa niosącą dziecko na plecach projektu Glenda Goodacre.

Na rewersie monety na pierwszym planie po lewej znajduje się Indianin Mohawk sięgający reką do stalowej belki z nitami. Całość znajduje się na bardzo dużej wysokości z panoramą na miasto w tle. Kiedy firmy budowlane w Stanach Zjednoczonych odkryły że Mohawkowie nie mają lęku wysokości i nie odczuwają związanych z tym dolegliwości zaczeły zatrudniać Indian przy budowie drapaczy chmur. W latach 1930 - 1970 wielu Indian pracowało na specjalnych kontraktach i współuczestniczyli przy budowie m.in. Empire State Building w Nowym Jorku. Na rewersie jest również oznaczenie nominału $1 a wokół krawędzi monety napis UNITED STATES OF AMERICA.
Skład monety: rdzeń 100% miedź, powleczenie: 77% miedź, 12% cynk, 7% mangan, 4 % nikiel
Średnica: 26,5mm
Waga: 8,1g
Krawędź: na krawędzi umieszczono 13 gwiazdek, motto E PLURIBUS UNUM ("Z wielu uczynione jedno"), datę oraz znak menniczy
Mennica: Philadelphia (znak menniczy P), Denver (znak menniczy D)
Nakład: 2.800.000 (2015r P), 2.240.000 (2015r D)